Yaşlı Hakları ve Sosyal Hizmet

Abstract

Değişen dünya koşulları, yaşlı bireylerin yaşadıkları hak ihlallerini daha fazla gündeme getirmektedir. Nitekim dünya genelinde artan yaşlı nüfusu, yaşam beklentisinin artması, COVID–19 gibi deneyimlenen küresel değişimler ve riskler; yaşlıların karşılaştığı zorluklarla mücadele edilme si gerektiğini ortaya koymaktadır (Council of Europe, 2022). Bu bakımdan sosyal hizmet mesleğinin yaşlı bireylere ve yaşamlarına yönelik müdahale si, toplum içerisindeki dezavantajlı konumlarını iyileştirerek mikro, mezzo ve makro düzeyde güçlendirme süreçlerini içermektedir (Cox ve Pardasani, 2017). Yaşlı bireylere yönelik sunulan sosyal hizmet uygulamalarının işlev selliği için politik ve teorik altyapının desteklenmesi gerekmektedir (Phillips, 2018). Dolayısıyla hak temelli tartışmalarda yaşlı bireylerin daha fazla yer alabilmesi adına referans niteliğinde çalışmalara ihtiyaç vardır. Mevcut çalışmada, yaşlı haklarına dair bilgi sunumu insan hakları bağla mında ele alınmaktadır. Uluslararası mevzuatta insan haklarının alt başlık larından biri olarak yaşlı haklarına örtük bir şekilde yer verilmektedir (Fred vang ve Biggs, 2012). Günümüzde ise hala yaşlı hakları özelinde evrensel ve kapsamlı bir mevzuat oluşturulamamış; bu bakımdan yaşlı hakları gö rünmez kılınmıştır (Bachelet, 2021). Konunun önemine binaen sosyal hizmet bakış açısıyla kaleme alınan bu bölümde; yaşlılığa genel bir bakış sunulacak olup mevcut tanımlamalar, sınıflandırmalar, süreç içerisinde geçirdiği deği şim ve dönüşümler, ulusal ve uluslararası hukukta yaşlı haklarına ilişkin te mel bilgilere yer verilecektir.