Kadınların Afetlerde Yaşadıkları Sorunlar ve Sosyal Hizmet İhtiyaçları: Hatay Depremi Örneği

Abstract

Afetlerin bireyler üzerindeki etkisi; aile yapısı, ülkenin gelişim düzeyi, eğitim durumu, yaş ve cinsiyet gibi faktörlere bağlı olarak farklılık gösterebilmektedir. Bu doğrultuda, toplumsal kırılganlıklar, afet durumlarında sürecin daha da karmaşık ve zorlu hale gelmesine neden olabilmektedir. Toplumda yerleşik etiketlemeler, roller ve kalıplar, bireylerin afetlere karşı kırılganlığını artırmakta ve risk yönetim süreçlerini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu araştırma, Hatay'daki depremzede kadınların cinsiyet temelli sorunlarını ve sosyal hizmet ihtiyaçlarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik yaklaşım yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubu, 6 Şubat 2023 depremlerini deneyimlemiş, Hatay ilinde yaşayan 18 yaş ve üzeri 15 kadından oluşmaktadır. Elde edilen veriler, MAXQDA Pro 2020 programı aracılığıyla kodlanmış ve analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, kadınların afet süreçlerinde mahremiyet ve güvenlik endişeleri yaşadığını, yeterli yaşam standartlarına sahip barınma ihtiyacı duyduklarını, deprem sonrası bakım yüklerinin arttığını, psikososyal destek ihtiyaçlarının oluştuğunu, psikososyal sorunlar ve aile içi ilişkilerdeki bozulmalardan etkilendiklerini ve cinsiyete dayalı ayrımcılığa maruz kaldıklarını ortaya koymaktadır. Çalışma sonucunda, deprem öncesinde var olan toplumsal cinsiyet temelli rol ve sorumluluk paylaşımının, deprem sonrasında da devam ettiği ve bu durumun kadınların kendilerini eşit olmayan sosyal koşullar içinde değerlendirmelerine neden olduğu tespit edilmiştir.

The impact of disasters on individuals may vary depending on factors such as family structures, the development level of the country, educational status, age and gender. Accordingly, social vulnerabilities can make the process more complex and challenging in disaster situations. Established labels, roles and stereotypes within society increase individuals' vulnerability to disasters and negatively affect risk management processes. This study aims to identify the gender-based problems and social service needs of female earthquake survivors in Hatay. The research was conducted using a phenomenological approach which is one of the of the qualitative research methods. The study group consisted of 15 women aged 18 and over who experienced the February 6, 2023 earthqakes and lived in Hatay province. The data collected were coded and analyzed using the MAXQDA Pro 2020 program. The finding of the study reveal that women experience concerns about privacy and safety during disasters, require shelter with adequate living standards, face increased caregiving burdens after the eartquake, need psychosocial support, are affected by psychosocial problems and deterioration in family relationships, and are exposed to gender-based discrimination. The study concluded that the gender-based division of roles and responsibilities that existed before the earthquake continued after the earthquake, which led women to perceive themselves as living under unequal social conditions.