Telif Haklarının Milletlerarası Himayesinin Temel Prensipleri

Abstract

Fikrî mülkiyet hukukunun konusunu oluşturan ürünlerin temel özelliklerinden biri, ülkeler arasındaki coğrafi ve siyasi sınırlara takılmaksızın dünya üzerindeki bütün topraklarda tedavül kabiliyetine sahip olmalarıdır. İlim, edebiyat, musiki, güzel sanat veya sinema alanındaki eser bir kez alenîleştiğinde, bu eserin kısa süre içinde dünyanın herhangi bir ülkesinde kullanılması veya ondan çeşitli şekillerde istifade edilmesine fiziki tedbirlerle engel olunması mümkün değildir veya bunu sağlamak son derece zordur. Bu olgu buluş, marka ve tasarım gibi fikrî mülkiyetin diğer konularının uygulandığı mal ve hizmetler bakımından da geçerlidir. Fikrî mülkiyeti koruyan ulusal normların tatbikinin ait bulunduğu devletin topraklarıyla sınırlı olması, ülke hudutlarını kolayca aşma kabiliyetine sahip fikrî mülkiyete konu mal ve hizmetlerin başka ülkelerde hukukî himâyeden mahrum kalmasına sebep olmuştur. Bunun sonucu olarak Batıda sanayi devrimi ile birlikte üretimin yanı sıra mal ve hizmetlerin naklinde, dağıtımında ve dolaşımında kaydedilen gelişmeler, devletleri, kendi ülkelerinin ve tebaasına ait fikrî mülkiyet ürünlerinin başka ülkelerde korunmasını sağlamaya yönelik olarak iki veya çok taraflı anlaşma ve sözleşmeler yapmaya mecbur bırakmıştır. Bu cümleden olarak 19. Yüzyılın son çeyreğinde fikrî mülkiyetin küresel çapta korunmasına hizmet edecek ilk milletlerarası sözleşmeler kabul edilmeye başlanmıştır. Bunların sınai mülkiyet alanındaki ilk örneğini, 1883 yılında 11 devlet tarafından Paris’te imzalanan Paris Konvansiyonu teşkil eder. Paris Sözleşmesi patentler, faydalı modeller, tasarımlar (sınai resim ve model), fabrika ve ticaret malları, ticaret unvanları, coğrafi işaretler ve haksız rekabete ilişkin konuları düzenler. Ancak tebliğ konumuz telif haklarıdır.

One of the basic features of the products that constitute the subject of intellectual property law is that they have the ability to circulate in all lands in the world, regardless of geographical and political borders between countries. Once a work of science, literature, music, art or cinema becomes public, it is not possible to prevent this work from being used in any country in the world in a short time or from benefiting from it in various ways by physical measures, or it is extremely difficult to achieve this. The same phenomenon is valid for goods and services to which other matters of intellectual property such as invention, trademark and design apply. The fact that the application of national legal norms protecting intellectual property is limited to the territory of the state to which it belongs has caused intellectual property goods and services that have the ability to easily cross country borders to be deprived of legal protection in other countries. As a result, the developments in the transportation, distribution and circulation of goods and services, as well as production, in the West with the industrial revolution, have obliged states to make bilateral and multilateral agreements and contracts to ensure the protection of the intellectual property products of their own countries and their citizens in other countries. In this context, the first international agreements that would serve the protection of intellectual property on a global scale began to be accepted in the last quarter of the 19th century. The first example of these in the field of industrial property is the Paris Convention, which was signed in Paris by 11 states in 1883. The Paris Convention regulates issues related to patents, utility models, designs (industrial drawings and models), factory and commercial goods, trade names, geographical indications and unfair competition. However, our subject of presentation is copyright.