12 Mart Romanlarında Toplumsal Sınıfların Karşılaşması

Abstract

Türk Edebiyatında 12 Mart 1971 Muhtırası’nın toplum ve birey nezdindeki siyasi iktisadi ve kültürel tezahürlerini konu edinen romanlar müstakil bir kategori olarak değerlendirilmiş ve 12 Mart romanları olarak adlandırılmıştır. Türk tarihyazımının siyasi tarih merkezli gelişmesinin tabii neticesi olarak söz konusu etkiler, tarihi belgelerden ziyade romanlar aracılığıyla takip edilebilmiştir. Bu tezde 1971-1980 tarih aralığında yayınlanmış 12 Mart romanları kanonu içerisinden temsil gücü yüksek üç romanın -Adalet Ağaoğlu, Bir Düğün Gecesi (1979); Sevgi Soysal, Yenişehir’de Bir Öğle Vakti (1973), Emine Işınsu, Sancı (1975)- toplumsal sınıfların görünüm ve etkileşimlerini ele alış ve yansıtış biçimi bakımından incelenmesi konu edinilmiştir. Toplumcu gerçekçilik kuramı çerçevesinde dönemi ve yaşananları olduğu gibi aktarmayı gaye ve iddia edinmiş bu romanlar tarih ve edebiyatı anlatı olmaklık bakımından eşitleyen yeni tarihselci bir okumayla irdelenmiştir. Yazarların resmettikleri toplum mimarisi içerisinde toplumsal sınıfları nasıl tasvir ettikleri, hangi ortam ve mekanlarda nasıl bir hiyerarşi içerisinde karşılaştırdıkları ortaya konulmuştur. Tezde ele alınan üç roman, yazıldıkları toplumcu gerçekçilik kuramının imkan ve kaideleri bağlamında anlamacı; edebi metni tarihi bir belge olarak gören ve değerlendiren yeni tarihselci okuma biçimi dairesinde ise yorumsamacı bir paradigmayla nitel bir araştırma yöntemiyle incelenmiştir. İncelemenin neticesinden hem metinlerin yansıtma biçimleri hem de dönemin toplum mimarisinin oluşum evresine bağlı olarak tahkiki değil tahlili ve tasviri bir sonuca ulaşılmıştır. Yazarlarca toplum, sınıf olarak değil de asker, aydın, öğrenci, emekçi, iş adamı, akademisyen gibi zümre temelli görünümlerle ele alınmış ve etkileşime sokulmuştur. Döneme hakim militarist iklimin de etkisiyle asker geçici olarak hiyerarşinin üst sınıfını iş adamı ve bürokratlarla birlikte paylaşırken aydın ve akademisyenler orta sınıf olarak verilmiştir. Tamamlanmış bir oluşumdan ziyade devam etmekte olan tabakalaşmaya bağlı olarak henüz silueti belirmiş olan toplumsal mimari aydın zümresinin gözünden verilmiştir.

The novels in Turkish literature that deal with the political, economic and cultural manifestations of the March 12, 1971 Memorandum on society and the individual are considered as a separate category and named as March 12 novels. As a natural consequence of the political history-centered development of Turkish historiography, these effects could be traced through novels rather than historical documents. In this thesis, three novels with high representational strength from the canon of March 12 novels published between 1971-1980 -Adalet Ağaoğlu, Bir Düğün Gecesi (1979); Sevgi Soysal, Yenişehir'de Bir Öğle Vakti (1973), Emine Işınsu, Sancı (1975)- are analyzed in terms of the way they deal with and reflect the appearance and interactions of social classes. Within the framework of the theory of socialist realism, these novels, which aim and claim to convey the period and the events as they happened, are analyzed with a new historicist reading that equates history and literature in terms of narrative. It is revealed how the authors depict social classes within the architecture of the society they portray and how they compare them in a hierarchy in which environments and places. The three novels analyzed in this thesis were analyzed with a qualitative research method with a semantic paradigm in the context of the possibilities and principles of the socialist realism theory in which they were written, and with an interpretivist paradigm within the new historicist reading style that sees and evaluates the literary text as a historical document. As a result of the analysis, an analytical and descriptive conclusion was reached, depending on both the reflection styles of the texts and the stage of formation of the social architecture of the period rather than an investigative one . The society was dealt with and interacted with by the authors not as a class, but with group-based views such as soldiers, intellectuals, students, laborers, businessmen and academics. With the effect of the militarist climate prevailing at the time, the military temporarily shares the upper class of the hierarchy with businessmen and bureaucrats, while intellectuals and academics are presented as the middle class. Rather than a completed formation, the social architecture, the silhouette of which has yet to appear due to the ongoing stratification, is presented through the eyes of the intellectual class.