Okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışları ile öğretmenlerin duygusal bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışları ile öğretmenlerin duygusal bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırma betimsel tarama çeşitlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evreni 2020-2021 eğitim öğretim yılında İstanbul ili Küçükçekmece ilçesinde, Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı okulöncesi, ilkokul, ortaokul ve lise kademesinde görev yapan 5366 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklemi ise evrenden basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen 407 öğretmenden meydana gelmektedir. Araştırma da veri toplama aracı olarak, öğretmenlerin demografik özelliklerine ilişkin verileri belirlemek amacıyla, Konan (2015) tarafından Türkçeye uyarlaması yapılan 'Hizmetkâr Liderlik Ölçeği' ve Dağlı (2018) tarafından Türkçeye uyarlaması yapılan 'Örgütsel Bağlılık Ölçeği'nin Duygusal Bağlılıkla ilgili olan alt soruları kullanılmıştır. Araştırmada okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranış düzeylerinde öğretmenlerin, cinsiyet, yaş, görev yapılan eğitim kademesi değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı farkın olmadığı belirlenmiştir. Araştırmada öğretmenlerin duygusal bağlılık algılarında medeni durum, cinsiyet, görev yapılan eğitim kademesi değişkenlerine göre anlamlı farklılığın olmadığı ancak 1-3 yıl ve 4-6 yıl arası kıdem yılına sahip öğretmenlerde duygusal bağlılığın istatiksel olarak anlamlı seviyede fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışları ile öğretmenlerin duygusal bağlılıkları arasındaki ilişkinin orta düzeyde pozitif yönde istatiksel olarak anlamlı olduğu görülmekle beraber 'kişiler arası destek' ve 'ahlaksal bütünlük' alt boyutlarında anlamlı düzeyde bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca hizmetkâr liderlik ölçeği alt boyutlarının, duygusal bağlılık ölçeği düzeyi üzerindeki etkisinin %37 olduğu tespit edilmiştir. Son olarak, okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışlarının öğretmenlerin duygusal bağlılık düzeyinin iyi bir yordayıcısı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bulgular doğrultusunda, okul müdürlerine hizmetkâr liderlik özelliklerinin geliştirilmesi amacıyla hizmet içi eğitim olanakları sağlanması ve öğretmenlerin duygusal bağlılıklarını arttırma amaçlı çalışmalar düzenlenmesi önerilebilir.The purpose of this research is to examine the relationship between school principals' servant leadership behaviors and teachers' emotional commitment. The relational survey model, one of the descriptive survey types, was used in the research. The universe of the research consists of 5366 teachers working in the preschool, primary, secondary and high school levels of the Ministry of National Education in the Küçükçekmece district of Istanbul in the 2020-2021 academic year. The sample of the study consists of 407 teachers selected from the universe by simple random sampling method. In the research, the 'Servant Leadership Scale' adapted to Turkish by Konan (2015) and the sub-questions related to Emotional Commitment of the 'Organizational Commitment Scale' adapted to Turkish by Dağlı (2018) were used as data collection tools in order to determine the data on the demographic characteristics of teachers. . In the study, it was determined that there was no statistically significant difference in the servant leadership behavior levels of school principals according to the variables of teachers' gender, age, and educational level. In the study, it was concluded that there was no significant difference in teachers' perceptions of emotional commitment according to marital status, gender, and educational level variables, but it was concluded that emotional commitment was statistically significantly higher in teachers with 1-3 years and 4-6 years of seniority. As a result of the research, it is seen that the relationship between the servant leadership behaviors of the school principals and the emotional commitment of the teachers is moderately positive and statistically significant. In addition, it was determined that the effect of the sub-dimensions of the servant leadership scale on the level of the affective commitment scale was 37%. Finally, it was concluded that school principals' servant leadership behaviors were a good predictor of teachers' emotional commitment level. In line with the findings, it can be suggested to provide in-service training opportunities to school principals in order to develop servant leadership characteristics and to organize studies to increase teachers' emotional commitment.