Eser sahibinin manevi hakları

Abstract

Fikir ve Sanat Eseri kavramının doğuşu, insanın yaratma ve kendini ifade etme çabasının bir sonucu olarak insanlık tarihinin en başına kadar götürülebilir. İnsanoğluna dair bu yaratma ve kendini ifade etme çabası, insanlık tarihinin gelişmesine bağlı olarak gelişmiş, tarihi devirlerin süzgecinden geçmiş, dünya tarihinde yaşanan ekonomik, teknolojik, hukuksal ve siyasi gelişmelere de bağlı olarak günümüzdeki anlamına kavuşmuştur. Eser sahibinin, eserin yaratıcısı olarak eser üzerinde sahip olduğu bazı mutlak hakları bulunmaktadır. Manevi haklar eser sahibine, eseri dolayısıyla, doğrudan kişiliğine bağlı olarak tanınmış haklardır. Fikri hak sahibi ile yaratmış olduğu eser arasındaki bağ hukuk düzenince korunmadığı takdirde, eser sahibi eserinden maddi haklar yönünden yararlanma hakkını kaybetme tehlikesi ile karşı karşıya kalabilecektir. Eser sahibinin manevi haklarının önemine binaen bu çalışmada manevi haklar konu edilmiştir. Çalışmamızın ilk bölümünde eser, eser sahibi ve eser kavramına kısaca değinildikten sonra manevi hak kavramının doğuşu kısaca tarihi gelişimi, uluslar arası sözleşmelerdeki ve Türk Hukukundaki yeri ile manevi hakların özellikleri anlatılmaya çalışılmıştır. İkinci bölümünde manevi hak çeşitleri, üçüncü bölümde eser sahibi hayatta iken manevi hakların kullanımı ve eser sahibinin ölümünden sonra manevi hakların kullanımı olarak iki bölümde ele alınarak manevi hakları kimlerin kullanabileceği konularına yer verilmiştir. Çalışmamızın son bölümü olan dördüncü bölümünde ise manevi hakların ihlali halinde başvuru yolları ve manevi haklara ilişkin koruma sürelerine yer verilmiştir. Eser sahibinin eser üzerindeki hakları eserin meydana getirilmesi ile doğmaktadır. Mali ve manevi hakların doğumu için herhangi bir kayıt, tescil veya prosedüre gerek bulunmamaktadır. Manevi haklar gayrı maddi ve mutlak haklardan olup hak ihlali gerçekleştiren herkese karşı ileri sürülebilir. FSEK'de eser sahibinin manevi hakları Umuma Arz Salahiyeti, Eser Sahibi Olarak Adın Belirtilmesini İsteme Hakkı, Eserin Bütünlüğünü Koruma Hakkı ve Eser Sahibinin Eserini Takip Hakkı olarak düzenlenmiştir. Aşağıda eser sahipliğine bağlı bu manevi haklar ayrıntısı ile açıklanmaya çalışılmıştır. Eser sahibinin eserini koruyabilmesi için düzenlenmiş olan manevi haklar yanı sıra nasıl korunacağının da kanunlarda düzenlenmiş olması çok önemlidir. Aksi halde tanınan hak yalnız yazıda kalacak, uygulamada birçok ihlalin yaşanmasının önüne geçilmesi mümkün olmayacaktır. Bu nedenlerle eser sahipliğine bağlı manevi hakların ihlali halinde başvuru yollarının neler olduğu, ihlalin durdurulması ve önlenmesi için ne yapılması gerektiğine dair FSEK yer alan düzenlemelere de çalışmamızda yer verilmiştir. Çalışmamızın bu bölümünde manevi hakların ceza davaları yolu ile korunması konuları ise inceleme dışı bırakılmıştır.

It can be said that the birth of Intellectual and Artistic Work concept takes place in the beginning of humankind, as a result of human creativity and self-expression effort. This effort of human creativity and self-expression has improved, subject to the development of humankind, has been filtered throughout historical eras and has had its present-day meaning depending on economic, technological, legal and political developments in the world history. Author, as the creator of the work, has several absolute rights on the work. Moral rights are the vested rights that are directly related to author's identity on account of the author's work. There is a danger of author's losing the right of getting tangible benefit over the work, unless the connection between the intellectual property right holder and the work can be protected by law order. In this article moral rights are to be mentioned considering the importance of moral rights of the author. In the first part of the study, The work, The ownership of the work, moral rights and its formation and historical development, its place in international conventions and Turkish law and its properties are briefly mentioned.In the second part we discused the types of moral rights and in the thirdpart issues are discussed in two sections below; first the use of the moral rights while the work owner is alive and after who can use the moral rights in case of the death of the owner of the work.In the last part of the study, the fourth part, the ways of application in case of violation of moral rights and the protection periods regarding the moral rights are given. The rights of the author on the work arise from the creation of the work. Neither registration, nor procedure is required for the birth of financial and moral rights on the work.Incorporeal rights are immaterial and absolute rights and can be asserted against anyone who violates rights. In TheTurkish Intellectual Property Law (Known as FSEK), the moral rights of theauthorare regulated as Public Offering, Right to Request the Name as the Owner, Right to Preserve the Integrity of the Work and Right to Follow the Work of the Owner. In the following, these moral rights related to the ownership of the work are explained in detail. In order to protect the work, it is very important that the laws about how to protect the work are regulated as well as the moral rights. Otherwise, the right granted will remain solely in the article and it will not be possible to prevent many violations in practice. For these reasons, in the case of a violation of the moral rights related to the ownership of the work; what are the ways of application, what should be done to stop and prevent the violation according to the The Turkish Intellectual Property Law are included in this study.