Kamame Kilisesi Üzerindeki Anlaşmazlıkların Hz. Ömer Emannamesindeki Adalet ve Barış Kavramlarına Göre Çözümlenmesi: 16. Yy. Osmanlı Arşiv Belgelerinden Örnekler

Abstract

Hz. Ömer emannamesi İslam hukukundaki ve hukuk felsefesindeki pek çok önemli kavramı içermektedir. Adalet ve barış kavramları evrensel hukukun temel kavramlarıdır ve emanname metni yüzlerce yıl bu konuyu çözümleyen tek metin olmuştur. Bu önemli belge Osmanlı Arşivi'nde bulunmaktadır ve bu çalışmada emanname metni adalet ve barış kavramları üzerinden analiz edilecektir. Hz. Ömer emannamesi bu kavramlar bağlamında şimdiye kadar analiz edilmemiş ve emannamedeki bu kavramların emannamenin verilmesinden yüzyıllar sonra bile anlaşmazlıkları nasıl çözümlediği şimdiye kadar Osmanlı arşiv belgeleriyle örneklendirilmemiştir. Çalışma bu yönleri itibarıyla önemli ve özgün bir çalışmadır. Bu tezin araştırma yöntemi nitel araştırmanın alt başlıklarından biri olan "doküman incelemesi" yöntemidir. Ayrıca, 16.yy.'da emannamenin uygulanması ile ilgili örnekler için de elimizdeki birincil kaynaklar Osmanlı Arşivi'nde bulunmaktadır. Hz. Ömer'in Îliyâ halkına verdiği emannamenin 16.yy.'da Hıristiyan mezhepleri arasında Kamame Kilisesi üzerinde çıkan ihtilaflarda, adalet ve barışı tesis ederek nasıl uzun dönemli çözümler getirebildiği ortaya konmuştur. Bu belgeler de Hz. Ömer emannamesi gibi Osmanlı Arşivi'nden alınmıştır. İncelenen metnin ve verilen örneklerin günümüzdeki uluslararası hukuk uygulamaları için yol gösterici olması ve bu uygulamaların sorunlara kalıcı ve uzun dönemli çözümler getirebilmesi için örnek teşkil etmesi amaçlanmaktadır.

Hz. Omar's emanname contains many important concepts in Islamic law and legal philosophy, among which justice and peace are the basic concepts of universal law. The emanname text has been the only valid legal documend defining the rights of Christian denominations in Jerusalem since 637 AD and the only copy of this important legal document is still preserved in the Ottoman Archives. This study analysis the emanname of Hz. Omar through the two key concepts, justice and peace, end examplifies how these concepts helped integration of the Christian subjects to the Ottoman society in the 16th century, which shows how the trust given by Hz. Omar was able to bring long-term solutions by establishing justice and peace among the Christian denominations for the conflicts on the Church of the Holy Sepulchre even in the 16th century. Methodological approach used in this study to exemine the sources in the Ottoman Archives is the ''qualitative document analysis'' This study aims to shed light on a representative case that was resolved using only one legal document ensuring, for centuries, peace and justice. This study aims to shed light on the long-term resolutions of the conflicts among the Christian denominations in the Ottoman era and the case of the Church of the Holy Sepulchre and the emanname of Hz. Omar would be good examples for the modern practices of international law trying to develop a legal system to bring long-term solutions to reginal conflicts in the word.