Dağıtımcı Liderlik Davranışlarının Okul ve Öğretmen Çıktılarına Etkisi: Bir Meta-Analiz Çalışması

Abstract

Bu araştırma, okul/kurum müdürlerinin sergilediği dağıtımcı liderlik davranışlarının okul ve öğretmen düzeyindeki çıktılar üzerindeki genel etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, dağıtımcı liderliğin hem örgütsel düzeyde (bağlılık, iş doyumu, kültür, akademik iyimserlik vb.) hem de bireysel düzeyde (özyeterlik, iş birliği, motivasyon vb.) ne ölçüde etkililik sağladığı analiz edilmiştir. Ayrıca, bu etkilerin bazı moderatör değişkenlere (öğretim kademesi ve yayın yılı) göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği araştırılmıştır. Meta-analiz yöntemiyle yürütülen bu araştırmada, literatürdeki ilgili çalışmalar sistematik bir şekilde taranarak belirli dahil etme ve hariç tutma kriterlerine göre seçilmiştir. Dahil etme kriterlerini karşılayan 113 çalışmadan toplam 158 bağımsız ilişki analize dahil edilmiştir. Veriler, Comprehensive Meta-Analysis (CMA) programı kullanılarak rassal etkiler modeli çerçevesinde analiz edilmiştir. Yayın yanlılığı ve heterojenlik değerlendirmeleri için Duval ve Tweedie kırp-doldur testi, Rosenthal fail-safe N, Egger regresyon testi gibi standart istatistiksel analizler uygulanmıştır. Ayrıca, değişkenler arası etkileşimleri test etmek amacıyla kategorik değişkenler için analog ANOVA, sürekli değişkenler için ise meta-regresyon analizleri gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları, dağıtımcı liderliğin akademik iyimserlik, iş doyumu, öğretmen motivasyonu, örgüt kültürü, örgüt iklimi, öğretmen profesyonelliği, iş birliği ve akademik başarı gibi çıktılar üzerinde orta düzeyde; örgütsel bağlılık, öğretmen özyeterliği, psikolojik güçlendirme, örgütsel güven, örgütsel vatandaşlık ve okul etkililiği üzerinde ise yüksek düzeyde anlamlı etkilere sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bununla birlikte, öğretim kademesi ve yayın yılı gibi değişkenlerin etki büyüklüğü üzerinde anlamlı bir farklılık oluşturmadığı görülmüştür. Elde edilen bulgular, dağıtımcı liderliğin eğitim örgütlerinde hem bireysel hem örgütsel gelişimi destekleyici bir rol oynadığını ve örgüt performansını çok yönlü artırmaya yönelik stratejik bir liderlik biçimi olarak değerlendirilebileceğini göstermektedir.This study aims to examine the overall impact of school/institution principals’ distributed leadership behaviors on school- and teacher-level outcomes. Within the scope of the research, the effectiveness of distributed leadership was analyzed both at the organizational level (e.g., organizational commitment, job satisfaction, school culture, academic optimism) and the individual level (e.g., self-efficacy, collaboration, motivation). In addition, the study investigated whether these effects significantly differ based on certain moderator variables such as educational level and publication year. This research was conducted using the meta-analysis method. Relevant studies in the literature were systematically reviewed and selected according to predetermined inclusion and exclusion criteria. A total of 158 independent effect sizes extracted from 113 eligible studies were included in the analysis. The data were analyzed using the Comprehensive Meta-Analysis (CMA) software within the framework of the random effects model. Standard statistical techniques such as Duval and Tweedie’s trim-andfill method, Rosenthal’s fail-safe N, and Egger’s regression test were employed to assess publication bias and heterogeneity. Furthermore, analog ANOVA was applied for categorical moderators, and meta-regression analyses were conducted for continuous moderators to examine interactions between variables. The findings revealed that distributed leadership had a moderate and statistically significant effect on outcomes such as academic optimism, job satisfaction, teacher motivation, school culture, school climate, teacher professionalism, collaboration and academic achievement. In contrast, the effects on organizational commitment, teacher selfefficacy, psychological empowerment, organizational trust, organizational citizenship, and school effectiveness were found to be high and significant. However, moderator analyses indicated that variables such as educational level and publication year did not yield statistically significant differences in effect sizes. Overall, the results demonstrate that distributed leadership plays a supportive role in both individual and organizational development within educational institutions. It can be considered a strategic leadership approach that enhances organizational performance and fosters school improvement.