Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun erken teşhisinin ve tedavi durumunun yetişkinlerin hayat kalitesi ve kişilik bozuklukları üzerine etkisinin değerlendirilmesi

Yükleniyor...
Küçük Resim

Tarih

Dergi Başlığı

Dergi ISSN

Cilt Başlığı

Yayıncı

İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü

Erişim Hakkı

info:eu-repo/semantics/openAccess

Araştırma projeleri

Organizasyon Birimleri

Dergi sayısı

Özet

Bu araştırma, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu tanısının alındığı yaş aralığı ile tedavi geçmişinin, genç erişkinlerde yaşam kalitesi ve kişilik patolojisi üzerindeki etkilerini incelemektedir. Örneklem, 18–25 yaş aralığında olup DEHB tanısı aldığını belirten üniversite öğrencilerinden oluşmuştur. Katılımcılar, tanı yaş aralığına göre erken tanı (12 yaş ve öncesinde tanı alanlar) ve geç tanı (12 yaşından sonra tanı alanlar) olarak; ayrıca DEHB tedavi geçmişine göre ilaç kullanmış olmak ve olmamak üzere gruplara ayrılmıştır. Veriler, çevrimiçi olarak elde edilmiştir ve sosyodemografik bilgi formu, yaşam kalitesi için WHOQOL-BREF-TR ve kişilik bozuklukları için Coolidge Eksen II Envanteri Plus Türkçe Kısa Formu (CATI+TRKF) kullanılmıştır. Sonuçlar, "geç teşhis" grubundaki katılımcıların yaşam kalitesi puanlarının anlamlı düzeyde daha düşük olduğunu, "erken teşhis" grubundaki katılımcıların bazı kişilik bozuklukları için daha yüksek puanlar aldığını, daha önce DEHB için ilaç tedavisi görmemiş bireylerin ise bazı yaşam kalitesi alanlarında düşük puanlar elde ettiğini ve şizoid ve paranoid kişilik bozukluğu puanlarının daha yüksek olduğunu göstermiştir. Çalışmanın sınırlılıkları ve klinik çıkarımları tartışılmış, ileri araştırmalara yönelik öneriler verilmiştir.

This study examines how the age range at which individuals are diagnosed with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) and their treatment history affect quality of life and personality pathology in emerging adulthood. The sample comprised university students aged 18–25 who reported having received an ADHD diagnosis. Participants were divided into early-diagnosed (diagnosed at or before the age of 12) and late-diagnosed (diagnosed after the age of 12) groups, and were also divided according to their medicine use. Data were collected online using a sociodemographic form, the WHOQOL-BREF-TR for quality of life, and the Coolidge Axis II Inventory Plus Turkish Short Form (CATI+TR-KF) for personality disorders. Statistical analyses included group comparisons and correlations to assess differences and relationships between variables. The findings revealed that participants in the "late-diagnosed" group scored significantly lower overall and domain-specific quality of life, however, participants in the "early diagnosed" group showed some increased scores for certain personality disorders, contrary to the present study's initial hypothesis. Additionally, individuals who had never received medicinal treatment for ADHD showed worse outcomes in some quality of life areas,but the increased scores of personality disorders for said participants were only limited to schizoid and paranoid personality disorders. The study discusses limitations and offers recommendations for clinical practice and further research.

Açıklama

Anahtar Kelimeler

DEHB, tanı yaşı aralığı, yaşam kalitesi, kişilik bozukluğu, WHOQOL-BREF-TR, CATI+TR-KF, genç erişkinlik, ADHD, age range of diagnosis, quality of life, personality disorders, young adulthood

Kaynak

WoS Q Değeri

Scopus Q Değeri

Cilt

Sayı

Künye

Kırat, T. G. (2025). Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun erken teşhisinin ve tedavi durumunun yetişkinlerin hayat kalitesi ve kişilik bozuklukları üzerine etkisinin değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Tez No. 1000003]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.

Onay

İnceleme

Ekleyen

Referans Veren