Sözlü ve fiziksel şiddetin işe yabancılaşma ve işe tutkunluk üzerine etkisi: İş yeri stresinin aracı değişken rolü

Abstract

Günümüzde iş yerleri giderek daha zorlu hale gelmekte ve çalışanlar çok sayıda farklı durumla baş etmek zorunda kalmaktadır. Çalışanların sağlığı üzerinde olumsuz etkisi olan iş yeri şiddeti, iş yeri stresi ve işe yabancılaşma duygusu hedeflere ulaşmada engel teşkil etmektedir. Ulaşılması gereken noktaların güç ve üstesinden gelinemez olması, olumsuz bazı örgütsel davranışları da beraberinde getirmiştir. Araştırma, iş yeri şiddetinin sözlü ve fiziksel şiddet boyutunun, işe yabancılaşma ve işe tutkunluk üzerine etkisini ve iş yeri stresinin bu değişkenler arasındaki aracı değişken rolünün belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında İstanbul ilinin farklı bölgelerindeki 2 (iki)'si kamu, 5 (beş)'i vakıf üniversitesi olmak üzere toplam 7 (yedi) üniversitedeki 418 öğretim elemanından veriler çevrimiçi anket kullanılarak toplanmıştır. Toplanan veriler YEM (Yapısal Eşitlik Modeli) ile analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre fiziksel şiddetin, işe yabancılaşma ve işe tutkunluk üzerine etkisinde iş yeri stresi aracı değişkenin tam aracılık rolü olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, sözlü şiddetin, yabancılaşma ve işe tutku boyutları üzerinde iş yeri stresi aracı değişkeninin kısmi aracılık etkisinin olduğu bulunmuştur. Araştırmanın diğer sonuçları incelendiğinde fiziksel şiddetin iş yeri stresi, güçsüzleşme, kendine yabancılaşma üzerinde; sözlü şiddetin anlamsızlaşma üstünde ve son olarak fiziksel ve sözlü şiddetin uyumlu ve takıntılı tutku üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu bulunamamıştır.

Recently workplaces have becoming more and more compelling and employees have to undergo various conditions. Stress, violence at workplaces and organizational alienation resulting in negative consequences on the wellbeing of employees prevent achieving objectives. Objectives being challenging and unattainable lead to some negative organizational attitudes. The present study aims at exploring the effect of violence at the workplace, both verbal and physical, on work alienation and passion, and the role of stress at workplace as a mediator variable. Convenience sampling has been used in the study. Data have been collected from 418 lectures working at 2 state and 5 foundation, 7 in total different universities in İstanbul and analysed with Structural Equation Model (SEM). Findings of the research has shown that stress at the workplace has a full mediator role on work alienation and passion, and partial mediator role on the dimensions of alienation and passion of verbal violence. In addition, no meaningful effect of physical violence on stress at workplace, powerlessness, self- alienation, of verbal violence on meaninglessness, and of verbal and physical violence on harmonious and obsessive passion has been found.