Siyasetü'ş-Şer'iyye Bağlamında Mercuh Görüşün Tercih Edilme Nedenleri "Karşılaştırmalı Fıkıh Araştırma"

Abstract

Elimizdeki bu Usulü Fıkıh araştırması, mercuh görüş ile fetva vermenin önemi ve İslam siyasi fıkhında kendisine duyulan ihtiyaç boyutundan bahsetmektedir. Zira mercuh görüşler her zaman amelsiz kalmaz; zayıflık mertebesinden kuvvet mertebesine götüren gereksinimlerin bulunması durumunda bazen amel edilmesi tercih edilir hale gelir. Böylece tercih edilmeme durumu tercih edilmeye dönüşür. Ben de bu tür görüşlerin mahiyet, bölüm, koşul ve amel etme kurallarını belirledim. Ayrıca müçtehitleri mercuh görüşle fetva vermeye sevk eden; maslahata riayet, zaruret, örf, netice ve tedbir gibi en önemli sebeplerini dile getirdim. Teklifi hükmün uygulanması sırasında vaz'i hükmü de harekete geçirerek kaynak ve uygulamayı bir araya getirdim. Zira bu tasarrufları daha disiplinli hale getirmektedir. Araştırmamızda bir gereksinime bağlı olarak mercuh görüşün racih olanın önüne geçtiği bazı şeri siyasi model ve uygulamaları örnek olarak getirdim. Bu örnekler aynı zamanda İslam fıkhının esnekliğini ve yenilenebilir olduğunu göstermesi açısından önemlidir. Böylece Müslüman yönetici ve siyaset adamı, siyasi davranışları sırasında kendi tercihiyle değil de darda kaldığında, mercuh görüş de olsa şeri tasarruf dairesi içerisinde kalabilmektedir. Öte yandan kendisine fıkhi ve siyasi davranışlarda geniş ve kapsayıcı bir bakış açısı sağlamaktadır. Çalışmamız dört bölümden oluşmaktadır. Önsöz niteliğinde olan birinci bölümde araştırma konusu, önemi, öz değeri, alanı, içeriği, temel problemleri, teorileri, hedefi, araştırma yöntemi ve geçmiş araştırmalar gibi konuları inceledim. Kaynak bölümünden ibaret olan ikinci bölüm ise iki konudan oluşmaktadır. Birinci konuda araştırma kavramları tarif edilirken, ikinci konuda ise şeri siyasetin temelleri, gereksinimleri ve görevleri incelenmiştir. Üçüncü bölüm de iki konudan oluşmaktadır. Birinci konuda racih ve mercuh görüş ifadelerinin anlamları ve mercuh görüşün bölümleri açıklanmış, usuli bakış açısına göre amel edilmesinin hükmü ele alınmıştır. İkinci konuda ise mercuh görüş ile amel etmenin koşul ve kuralları ve bu ameli gerektiren en önemli gereksinimler değerlendirilmiştir. Dördüncü bölümde ise şeri siyasette mercuh görüşlerin tercih edildiği bazı uygulama örneklerine yer verilmiştir. Araştırmamız en öne çıkan sonuç ve tavsiyelerle son bulmuştur.

This study of Juristic fundamentalism seeks to demonstrate the significance of outweighed saying and the extent of its need in Islamic political jurisprudence, and it shall not be always neglected, but it is sometimes more likely to be applied when there are requirements that bring it from weakness to strength, and from probability to preponderance. Therefore, its nature, categories, terms and controls are defined and the most important relevant reasons were mentioned that led scholars to apply the same, such as taking into account interest, necessity, custom, destiny and precaution in a way that combined rooting and application, by enforcing the judgement on merits when implementing the mandatory judgment, as it is appropriate for the discipline. This research addresses some models and applications from Islamic policy including the alteration from the preponderant saying to the outweighed saying due to the requirements that confirm the flexibility and regeneration of Islamic jurisprudence, and enabling the Muslim governor and politician to control his political actions and maintain the Islamic actions in the outweighed extent, in the event of distress rather than the choice. It also provide a wide comprehensive overview of jurisprudence and political practice, this is investigated through four chapters. Chapter I: introduction, including subject of thesis, its importance, subjective value, scope, content, basic questions, hypotheses, its purpose, the method of research and previous studies. Chapter II: basics including two themes, first: definition of research vocabulary, second: the pillars, requirements and functions of the legitimate policy. Chapter III: includes two themes: first: the meaning of preponderant saying and the outweighed saying, categories of outweighed saying, its practice in the fundamentalism, second: controls and terms of application of outweighed saying, the significant requirements that require to be applied. Chapter IV: some applications in weighting the outweighed saying in the legitimate policy, the study concludes with the most important findings and recommendations.