Anonim Şirketlerin Sermaye Artırımında Paysahibinin Şirketteki Muaccel Alacağını Sermaye Borcuyla Takas Sorunu

Abstract

Son yıllarda anonim şirketlerin sermaye artırımında, paysahibinin sermaye borcunun şirketten olan muaccel alacağıyla takas edilmesinin, sıkça rastlanan bir ödeme yöntemi olarak ortaya çıktığı görülmektedir. Şirkete karşı bir alacak mahsup edilerek sermaye artırımının yapılıp yapılamayacağı sorusu, pratikteki birçok sorun nedeniyle öğretide tartışmalara yol açmıştır. TTK’da sermaye artırımının düzenlendiği 456. maddede, mehaz İsvBK m. 650 hükmündeki gibi, kuruluşa ilişkin 343. maddeye atıf yapılmamış olması nedeniyle, mahkemelerin ortak sermaye artırımında alacağının varlığı ve geçerliliğinin bilirkişi tarafından bir raporla tespit edilme başvurularını reddedilmesi üzerine, sorunun çözümü hakkında İç Ticaret Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan 15.07.2013 tarihli Bakanlık görüşünde, söz konusu raporun şirketin atayacağı bir mali müşavirin veya şirketin bağımsız denetçisinin düzenleyebileceği belirtilmiştir. Ancak bu raporda paysahibinin alacağının varlığı ve geçerliliğini nasıl tespit edileceği belirsiz olduğundan, şirket sermayesinin tam olarak karşılanmaması riski söz konusu olabilecektir. Dolayısıyla bu incelemede, pay sahibinin sermaye borcuna mahsup edildiği şirkete karşı olan talebinin geçerliliği, Türk Ticaret Kanunu’nun ilgili hükümleri ve vergi kanunları hükümleri dikkate alınarak tespit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca, konuyla ilgili İsviçre hukukunda son yasal düzenlemelerde yapılan değişiklikler de incelenmiştir.

In recent years, shareholders frequently resort to the set-off of their receivables from the company against their capital contribution obligation, as a payment method in the context of capital increases in joint stock companies. Due to numerous problems in practice, the question as to whether a shareholder’s receivable from the company may be set-off against his/her capital contribution obligation has given rise to heated discussions in the doctrine. Because Article 456 of the Turkish Commercial Code (TCC), which regulates capital increases, does not refer to Article 343 of the TCC relating to incorporation, Turkish courts rejected shareholders’ request regarding the appraisal of the existence and validity of their receivables by court-appointed experts. Hence the issue has been addressed by the Ministry Opinion dated 15.07.2013, which states that the appraisal report can be prepared by a certified public accountant or the company’s independent auditor. However, there is a risk that the capital will not be fully covered, as it is unclear how the existence and validity of shareholders’ receivables will be determined in the mentioned report. This paper aims to examine the validity of shareholders’ request from the said company, by taking into account the relevant provisions of the TCC and the tax laws. In doing so, this paper also reviews the recent amendments to Swiss law.