İbn Battûta'nın seyahatnamesinde gayrimüslimlerin dinî hayatı

Abstract

İbn Battûta 14. yüzyılda yaşamış, yaklaşık 28 yıl boyunca İslam coğrafyasının neredeyse tamamını gezmiş, çağının en büyük seyyahıdır. Bu çalışma İbn Battûta'nın seyahatlerinde ulaştığı ülkelerde müşahede ettiği gayrimüslimlerin dinî hayatı ve kendisinin bu konudaki görüşleri ele alınarak hazırlanmıştır. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Tezin amaç, kapsam ve kısıtlılıklarını içeren ilk bölümden sonraki ikinci bölümde İbn Battûta'dan önce aynı coğrafyayı gezen İslam seyyahlarına ve onların gayrimüslimlerle ilgili görüşlerine yer verilmiştir. Ayrıca bu bölümde İbn Battûta ve seyahatnamesine karşı yapılan eleştiriler de bulunmaktadır. Üçüncü bölümde ise İbn Battûta'nın yaptığı seyahatlerde karşılaştığı gayrimüslimler ile ilgili gözlem ve görüşleri yer almaktadır. Bu çalışmada muhtelif kaynaklar kullanılarak İbn Battûta'nın gözlemlediği gayrimüslimlerin inançlarına, dinî hayatlarına ve İbn Battûta'nın bu gözlemleri ile ilgili beyan ettiği fikirlere ilişkin bilgiler aktarılmaya çalışılmıştır. İbn Battûta gittiği ülkelerde Yahudilik, Hristiyanlık, Hinduizm ve Budizm dinlerinin müntesipleri ile karşılaşmıştır. İslam toplumunda yaşayan Yahudi ve Hristiyanların durumlarını betimleyen seyyah, Ortodoks Hristiyanların merkezi olan İstanbul şehrine de uğramış, 14. yüzyıl Bizans Devleti'ndeki Hristiyanları anlatmıştır. Ayrıca Asya'ya yaptığı yolculuklarla birlikte burada bulunan doğu dinleri olan Hinduizm ve Budizm ile ilgili önemli bilgiler de aktarmıştır.

Having traveled around almost the entire Islamic geography for about 28 years in the 14th century, Ibn Baṭṭūṭa is the greatest traveler of his time. This study focuses on the religious lives of non-Muslims and Ibn Baṭṭūṭa's views on this subject. Ibn Baṭṭūṭa, "the traveler of his time", observed them in the Muslim countries he reached during his travels. Our work consists of three chapters. The first chapter introduces the aim, scope, and limitations of the thesis while the second chapter deals with Muslim travelers who visited the same geography before Ibn Baṭṭūṭa, and their views of non-Muslims. The third chapter provides Ibn Baṭṭūṭa's observations and views on the non-Muslims he encountered during his travels. Using various sources, it has been attempted in this study to convey information about the beliefs and religious lives of non-Muslims as observed by Ibn Baṭṭūṭa, as well as the considerations Ibn Baṭṭūṭa stated about his observations. In the countries he went to Ibn Baṭṭūṭa encountered adherents of Judaism, Christianity, Hinduism, and Buddhism. The traveler not only described the situation of Jews and Christians living in Islamic societies, but also visited the city of Constantinople, the center of Orthodox Christianity, and reported about the Christians living in the 14th century's Byzantine Empire. Along with his travels to Asia, he also conveyed some important information about the Eastern religions of Hinduism and Buddhism.