Bireyin kontrolü bağlamında Michel Foucault'nun gözetim toplumu ile Jean Baudrillard'ın tüketim toplumu karşılaştırması

Abstract

Bu tez bireyin kontrolü bağlamında Michel Foucault'nun panoptikon kavramı üzerinden gözetim toplumu anlayışlarını ve Foucault'nun düşüncelerinin Baudrillard tarafından yapılan eleştirisini ele almakta ve hangi düşünürün çağdaş toplumlardaki gözetim olgusunu daha iyi kavramsallaştırdığını tartışmaktadır. Bu amaçla tez önce birinci bölümde gözetim olgusunun genel bir analizini yapmakta ve kavramın tarihsel gelişimini incelemektedir. İkinci bölümde Foucault'nun panoptikon kavramıyla gözetim toplumu anlayışının gözetim üzerine literatüre nasıl bir katkı yaptığını tartışmaktadır. Üçüncü bölümde Baudrillard'ın tüketim toplumu anlayışı ve gözetim olgusu noktasında Foucault'nun panoptikon kavramına getirdiği eleştiri anlatılmakta ve önerdiği alternatif sunulmaktadır. Son kısımda iki düşünürün analizlerinin genel bir karşılaştırılması yapılmaktadır. Tez Foucault'nun panoptikon kavramsallaştırmasının halen geçerli olduğu alanlar olduğunu kabul etmekle birlikte, Baudrillard'ın gözetim anlayışının yaşadığımız dünyayı açıklamakta daha yeterli olduğunu savunmaktadır.

This thesis compares Michel Foucault's concept of surveillance society and Jean Baudrillard's conception of consumer society and discusses which of these thinkers better conceptualizes the issue of surveillance in contemporary societies. To this aim, the first chapter offers a definition of the concept of surveillance and examines its historical development. The second chapter tackles Foucault's conception of panopticon and discusses his contribution to the literature on surveillance. The third chapter introduces Baudrillard's conception of consumer society and how he critiqued Foucault's concept of panopticon. And the last chapter offers a general comparison of these two thinkers conceptualizations of the issue of surveillance. While acknowledging validity of Foucault's conception of panopticon for understanding certain aspects of the issue of surveillance, the thesis claims that Baudrillard's theory on surveillance is a better guide for making sense of surveillance in contemporary societies.