İslam Vakıf Hukuku ile Türk Vakıflar Kanunu'nun Mukayeseli İncelemesi

Abstract

Bu tezde, İslam vakıf hukukuyla modern dönemde yürürlükte olan Türk Vakıflar Kanunu karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Vakıf müessesesinin tarihi kökleri, İslam hukukundaki teorik temelleri ve klasik dönem uygulamaları detaylı bir şekilde ele alınmış; sonrasında ise Türkiye Cumhuriyeti’nde vakıflara dair yürürlükteki hukukî düzenlemeler analiz edilmiştir. Tez kapsamında hem kaynak eserler hem de güncel mevzuat taranarak benzerlik ve farklılıklar ortaya konmuş, özellikle vakfın amacı, vakıf mallarının hukuki durumu, vakfedenin iradesi, vakıf idaresi ve vakfın sona ermesi gibi temel başlıklarda mukayeseli değerlendirmeler yapılmıştır. Bu bağlamda, vakıf hukukunun tarihsel sürekliliği, dönüşümü ve günümüzdeki uygulama biçimleri hem teorik hem de normatif düzeyde analiz edilmiştir. Sonuç olarak, İslam vakıf hukukunun temel esaslarının Türk hukukunda ne ölçüde korunduğu ve hangi yönlerden farklılaştığı belirlenmiş, öneriler sunulmuştur.

This thesis presents a comparative analysis of Islamic waqf (endowment) law and the current Turkish Law of Foundations. The historical roots, theoretical framework, and classical applications of the waqf institution within Islamic law are explored in detail. Subsequently, the legal regulations concerning foundations under the Republic of Turkey are examined. Both classical sources and contemporary legislation are reviewed, and similarities and differences between the two legal systems are identified. Key issues such as the purpose of the waqf, legal status of endowed property, the founder’s intent, administration of the waqf, and termination of the waqf are analyzed comparatively. The study provides a theoretical and normative evaluation of the historical continuity, transformation, and current applications of waqf law. As a result, it determines to what extent the core principles of Islamic waqf law have been preserved or diverged in Turkish law and offers relevant suggestions.