II. Bayezid Dönemi Kültür, Sanat ve Mimari Üzerine Bir İnceleme

Abstract

Osmanlı İmparatorluğu devlet teşekkülünün temel ögelerinden biri olan “merkeziyetçilik” anlayışı, sanat ve mimarideki her türlü oluşumda da temel prensip olarak kabul edilmiştir. İlk olarak Bursa ve Edirne sarayları, daha sonra ise İstanbul sarayı, Osmanlı sanatının hamiliğini ve bâniliğini üstlenmiştir. Bu bağlamda, Osmanlı sınırları içerisinde ortaya çıkan başta mimari olmak üzere hemen hemen tüm sanat ürünlerinin, üslup, beğeni ve kabulün oluşmasında, saray ve çevresinin etkisi görülmektedir. Söz konusu tercihlerin üzerindeki bu etki dikkate alındığında, sanat ve mimarinin saray odaklı ortaya çıktığı ve geliştiği ileri sürülebilmektedir. Yaklaşık 623 yıl hüküm süren Osmanlı Devleti, 36 adet padişah tarafından idare edilmiştir. Her padişahın kendine has kişilik yapısı, bilgi birikimi ve ilgi dünyası devletin siyasi hayatına yön verdiği gibi kültürel ortamını da etkilemiştir. Sultan II. Bayezid, İstanbul’da tahta çıkan ilk Osmanlı padişahı olarak, 31 yıl (1481-1512) saltanat sürmüştür. II. Bayezid'in saltanatı, Osmanlı Devleti'nin idari ve kültürel yapısının sağlam temellere oturduğu bir dönem olarak tanımlanmaktadır. Bu devirde yapılan sanat eserleri, camiler, medreseler, köprüler ve diğer kamu binaları, padişahın iradesiyle vücut bulmasına ek olarak, devletin de estetik kabullerini ve teknik becerilerini göstermektedir. II. Bayezid’in iktidarında gerek devletin sınırlarına dahil olan pek çok şehir gerekse İstanbul, birçok dini ve kamusal yapı ile donatılmış, kiliselerin büyük kısmı camiye çevrilmiştir. Bu tutum şehrin fiziksel ortamını şekillendirirken, İstanbul sarayında kendine yer bulan ilim ve sanat erbabı da devletin entelektüel kimliğine katkıda bulunmuştur. Bu bağlamda II. Bayezid’in hükümdarlığı, Osmanlı klasik sanatının ve mimarisinin temellerinin atıldığı ve geliştiği bir dönem olarak değerlendirilmektedir.