تحقيق كتاب روض الإنسان في تدابير صحّة الأبدانلخير الدين خضر العطوفي وتحليله

Abstract

Bu çalışma, Osmanlı Devleti alimlerinden Hayreddin el-Atufi'nin tıbb-ı nebevî ile ilgili eserinin tahkikidir. Eser, insan anatomisi hakkındaki önemli bilgilerin yanısıra insan vücudundaki organlar hakkında bilgiler içermektedir. Ayrıca hurma ve bal gibi besinler ile bazı doğal ilaçların çeşitleri ve faydaları gibi önemli konuları da ele almaktadır. Araştırma, yeme-içme ve israftan kaçınma gibi sünnete ittibanın önemini ortaya koyan rivayeti içermesi bakımından da önemlidir. Atûfî'nin çalışmasında, Gazali'nin İhyâ'sından alınan ve israftan kaçınmayı ve zühd sahibi olmayı teşvik eden çeşitli yorumlar da tahlil edilmektedir. Tez iki bölümden oluşmaktadır: Birinci Bölüm, Atûfî'nin kişiliği, eserlerinin ve telif metodunun tanıtılması gibi konuları içermektedir. Bu bölüm, tahkikte kullanılan yazma nüshalar hakkındaki bilgileri ve tıbb-ı nebevî mefhumunu ele alınmasıyla sona ermektedir. Tezin ikinci Bölümü ise, metnin tahkikine ayrılmıştır. Bu bölümde el yazması nüshalar karşılaştırılmış, kitapta yer alan bazı terimler açıklanmış ve meşhur alimlerin biyografilerine yer verilmiştir. Ayetlerin yerlerine işaret edilmiş, hadis-i şeriflerin tahrici yapılmış, bazı sözlerin kaynakları belirtilmiş ve kitaba başlıklar eklenmiştir. Tez, Atûfî'nin; tıp hekimleri ile muhaddislerin metotlarını nasıl bağdaştırdığını ortaya koymayı da amaçlamıştır. Metnin incelenmesi esnasında kitabın içerdiği tıbbi bilgilerin büyük çoğunluğunun Hipokrat ve Galen dönemlerindeki antik Yunan tıbbına dayandığı tespit edilmiştir

In our hands, a research its topic is about the investigation of a book written on the prophetic medicine by a scholar scientist of the Ottoman Empire, Khayr al-Dīn Khiḍr al-ʻAṭūfī. This book contained important information on the anatomical medicine, the internal human organs, and about some types of food and natural medicine by mentioning their benefits such as dates and honey. The importance of the research was improved by the mentioning of many prophetic hadiths, those that showed the influence of Sunnah in following the prophetic guidance about manners of food and drink and the avoidance of extra consumption. Through what Khayr al-Dīn Khiḍr al-ʻAṭūfī added from the book "Revival of Religious Sciences"(Iḥyāʼ ʻulūm al-dīn) that was written by Ghazzālī, which urges not to be extravagant and virtue of asceticism in the world and supporting evidences for the text explaining the information it provides. This research has two sections: the first section is the study section; which included Al-Atofi's personality in several aspects, such as his name and sources, and documenting his book and his methodology. It also included a study of the approved and auxiliary handwritten calligraphic versions, and concluded with clarifying the concept of prophetic medicine and the issue of acceptance or rejection aboout it. As for the second section; it is devoted to the verified text to be produced as the author wanted it to be. By obtaining and comparing the handwritten calligraphic versions, clarifying some ambiguous terms in the book, recounting the biography of some scholars, sourcing the Quran verses, hadiths, and some sayings, adding titles to the book, mentioning some benefits, and then the research finished by mentioning the results of comparing approved and auxiliary handwritten calligraphic versions, and describing them. And the supposition of al-ʻAṭūfī's approach, his distinctive style and methodology, and how he was able to combine the methodology of physicians and Hadith scholars, despite some of his illusions. Through the study of the text, it turned out that most of the medical information contained by the book was originally from the ancient Greek medicine in the era of Hippocrates and Galen, that information, granting its importance, it is impossible to dispense the modern medicine. It is possible to say: That the book of the prophetic medicine by al-ʻAṭūfī's, collected in its entirety: "The bodies' medicine referenced by the human experience; and the spirits' medicine referenced by the divine revelation."