Türk Ceza Muhakemesi Hukukunda Temyiz Denetiminin Kapsam ve Sınırları

Abstract

Temyiz mahkemesinin karakteristik özelliği içtihat mahkemesi olmasıdır. Bunun için yerleşik bir uygulama faaliyeti ve hukuk politikası geliştirmeyi amaçlar. Temyiz mercii olarak Yargıtay, temyiz incelemesini, bir denetim muhakemesi olarak gerçekleştirir. Temyiz denetiminin konusunu mahkemelerce verilen hatalı veya yanlış olduğu ileri sürülen kararlar oluşturur. Bir hukuk kuralının yanlış uygulanması veya hiç uygulanmaması, hukuka aykırılıktır. Yargıtay, hatalı veya yanlış bulduğu kararları bozmak suretiyle iddia olunan hukuka aykırılığı giderir. Ancak Yargıtay’ın bu temyiz faaliyetinin kapsam ve sınırını oluşturan birtakım kanuni düzenlemeler bulunmaktadır. 20 Temmuz 2016 tarihinde bölge adliye mahkemelerinin göreve başlamasından sonra Yargıtay, yalnızca hukuki denetim yapma görevini üstlenmiştir. Temyiz denetiminde, mahkemelerin hatalı veya yanlış olduğu iddia olunan kararları, yalnızca hukuka aykırılık iddiasıyla sınırlı olmak üzere incelenir. Yargıtay, derece mahkemelerinin olgu saptamalarıyla bağlıdır. Maddi olaya ilişkin tespitler, temyiz denetiminin sınırları içinde denetlemez. Bu nedenle olay mahkemelerinin tespitleri, hukuksal açıdan duraksamaya yer bırakmayacak hatasız tespit ve değerlendirmeler içermelidir. Maddi gerçeğe, mantık kurallarına, hayat tecrübelerine, hukukun genel ilkelerine aykırı tespitler, mahkeme için bağlayıcı değildir. Temyiz başvurusunda bulunanların kanunen temyiz nedenini gösterme yükümlülüğü bulunmaktadır. Temyiz nedeni, temyize başvuru iradesini ve temyiz gerekçesini ortaya koyar. Gösterilen nedenler, mahkemenin temyiz denetiminin kapsamını oluşturur. Mahkeme hükümde tespit ettiği tüm hukuka aykırılıkları kararında gösterir. Ancak mutlak hukuka aykırılık nedenleri dışında yalnızca başvuruda gösterilen nedenler, hükmün bozulmasına sebep olur. Temyiz denetimini sınırlandıran ve denetimin kapsamını belirleyen yasal düzenlemeler, teoride ve pratikte farklı yorumlara ve uygulamalara yol açmaktadır. Bu durum, bir üst mahkemeye başvuru hakkının kaybına neden olabilmektedir. Bu nedenle temyiz denetiminin kapsam ve sınırlarının, belirgin bir şekilde ortaya konulması gerekmektedir. Bu çalışmada, temyiz mercii Yargıtay, bir hukuki denetim mercii olarak ele alınmaktadır. Yargıtay’ın etkili ve belirli bir denetim prosedürü oluşturması amaçlanmaktadır. Bu çerçevede temyiz denetiminin kapsam ve sınırlarının tespiti üzerine bir doktora tez çalışması yapılmıştır.

The defining characteristic of court of cassation is that they function as courts of precedent. Accordingly, the court aims to establish a consistent practice and develop legal policy. As a court of cassation, the Court of Cassation (Yargıtay) carries out appellate review as a form of review proceeding. The subject of appellate review consists of judicial decisions alleged to be erroneous or incorrect decisions rendered by the courts. The incorrect application or the failure to apply a rule of law constitutes an unlawfull. The Court of Cassation rectifies such unlawfull by setting aside the decisions it finds flawed or unlawful. However, this appellate activity is confined by certain statutory provisions that delineate its scope and limits. Since the regional court of appeal (BAM) became operational on 20 July 2016, the Court of Cassation has assumed the role of conducting only legal review. In the appellate review process, the decisions challenged are examined exclusively in terms of alleged violations of law. The Court of Cassation is bound by the lower courts’ findings of fact and does not review factual determinations within the scope of its appellate jurisdiction. Consequently, the trial courts’ findings must be legally accurate and free from ambiguity. Findings contrary to material truth, the rules of logic, human experience, or the general principles of law are not binding on the appellate court. Applicants seeking appellate review are legally required to specify the grounds of appeal. The grounds of appeal express the intention to appeal and the legal justification therefor. These stated grounds determine the scope of review for the appellate court. The court must indicate in its judgment all unlawfulls it identifies. However, apart from absolute grounds of nullity, only the grounds explicitly raised in the appeal petition may result in the judgment being set aside. The statutory provisions that limit and define the scope of appellate review have led to differing interpretations and practices in both theory and case law. This has the potential to result in the forfeiture of the right to appeal to a higher court. Therefore, it is imperative to clearly delineate the scope and limits of appellate review. This study examines the Court of Cassation in its capacity as a legal review authority. It aims to contribute to the establishment of an effective and well-defined review procedure. Within this framework, the present doctoral dissertation has been conducted to determine the scope and limits of appellate review.