Özel öğretim kurumları okul müdürlerinin öğretmenler tarafından algılanan teknoloji liderliği yeterlikleri ile öğretim liderliği özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

Araştırmanın amacı, özel öğretim kurumları okul müdürlerinin öğretmenler tarafından algılanan teknoloji liderliği yeterlikleri ile öğretim liderliği yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmanın hedef evreni 2021- 2022 eğitim öğretim yılında İstanbul ilinde bulunan özel okullarda görev yapmakta olan öğretmenlerden oluşmaktadır. Araştırmanın örneklem seçimi yapılırken uygun örnekleme yöntemi kullanılmış ve araştırmaya gönüllü olarak katılım sağlayan 290 öğretmenle yürütülmüştür. Araştırma verilerinin toplanmasında iki farklı ölçekten yararlanılarak öğretmen görüşlerine ulaşılmıştır. Verilerin toplanabilmesi için "Öğretim Liderliği Davranışları Ölçeği" ve "Bilişim Liderliği Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analiz edilmesinde betimsel istatistik yöntemlerinden, standart sapma, aritmetik ortalama, fark testleri, frekans işlemleri, yüzde, ve korelasyon analizi teknikleri kullanılmıştır. Beraberinde öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin teknoloji liderliği yeterlikleri ile öğretim liderliği davranışları alt boyutlarının iki yapı arasındaki ilişkiyi yordama düzeylerini saptamak amacıyla kanonik korelasyon analizi uygulanmıştır. Araştırma bulgularına göre okul müdürleri teknoloji liderliği yeterliklerini en yüksek "yönlendirme" boyutunda, en düşük "bilgi" boyutunda göstermektedir. Öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin teknoloji liderliği yeterlikleri yaş, cinsiyet, kıdem değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık oluşturmamaktadır. Yalnızca eğitim durumu değişkeninde "bilgi" alt boyutunda anlamlı bir farklılık ortaya çıkmıştır. Okul müdürleri öğretim liderliği yeterliklerini en yüksek "okul amaçlarının belirlenmesi ve paylaşılması" boyutunda gösterirken en düşük "öğretmenlerin desteklenmesi ve geliştirilmesi" boyutunda göstermektedir. Öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin öğretim liderliği yeterlikleri cinsiyet ve eğitim durumu değişkenlerinde anlamlı bir farklılık oluşturmamaktadır. Yaş değişkeni ile zayıf negatif anlamlı, kıdem değişkeni ile zayıf negatif yönlü ilişki vardır. Okul müdürlerinin teknoloji liderliği yeterlikleri ile öğretim liderliği yeterlikleri arasında pozitif yönde kuvvetli ilişki bulunmaktadır. Bu ilişkinin açıklanmasında teknoloji liderliği davranışlarından "yönlendirme" ve "iletişim" boyutlarında daha iyi performans sergileyen okul müdürlerinin bu davranışları ile öğretim liderliği davranışlarından "okul amaçlarının belirlenmesi ve paylaşılması" ile "öğretmenlerin desteklenmesi ve geliştirilmesi" boyutlarındaki sergiledikleri davranışlarının istatiksel olarak en yüksek paya sahip oldukları tespit edilmiştir. Ancak okul müdürünün teknik donanımını gösteren "bilgi" boyutunun teknoloji ve öğretim liderliği arasındaki ilişkiye görece düşük katkı sağladığı görülmüştür. Yani okul müdürlerinin öğretmenler tarafından algılanan teknoloji liderliği davranışları "okulun amaçlarının belirlenmesi ve paylaşılması" ile "öğretmenlerin desteklenmesi ve geliştirilmesine" yönelik sergiledikleri öğretim liderliği davranışları ölçüsünde artmaktadır. Diğer yandan, okul müdürlerinin öğretmenler tarafından algılanan öğretim liderliği seviyeleri teknoloji liderliği alanında gösterdikleri olumlu "yönetim" davranışları ve teknolojiyle ilgili konularda okul dışında gösterdikleri yüksek temsil ve "iletişim" becerileri ölçüsünde artmaktadır.

The aim of the research is to examine the reciprocal relationship between school principals' technology leadership and instructional leadership practices as perceived by their teacher colleagues in Turkish private schools. The target population of the research consists of teachers working in private schools in the Anatolian side of Istanbul in the 2021-2022 academic year. A convinience sampling method was used while choosing the sample of the research and it was carried out with 290 teachers who participated in the research voluntarily. Data were collected using two measurement instruments. In order to collect the data, "Instructional Leadership Behaviors Scale" and "Information Leadership Scale". Descriptive statistical methods in data analysis; arithmetic mean, standard deviation, percentage, frequency operations, difference tests and correlation analysis techniques were used. Concomitantly, canonical correlation analysis was applied to determine the relationship between school administrators' technology leadership and instructional leadership practices according to teacher perceptions. Results showed that "setting a direction" dimension of technology leadership practices got the highest score on the scale "cognitive abilities" dimension was poorly endorsed that school administrators perform them in their technology leadership practices. School administrators' technology leadership competencies do not differ according to their gender, age and seniority levels. There was a significant difference only in the "knowledge" sub-dimension in the educational status variable. According to the research findings, school administrators show their instructional leadership competencies at the highest level in the dimension of "determination of school goals" and the lowest in the dimension of "teacher support". According to teacher perceptions, school administrators' teaching leadership competencies do not make a significant difference in gender and educational status variables. There is a weak negative significant correlation with the age variable, and a weak negative relationship with the seniority variable. Results showed that there is a strong positive relationship between school administrators' technology leadership and instructional leadership competencies. In explaining this relationship, it has been determined "setting a direction" and "communication" technology leadership practices, are highly releved to "determining and sharing school goals" and "supporting and developing teachers" instructional leadership practices. However, it was seen that the "knowledge" dimension, which indicates technical competence of a school principal, made a relatively low contribution to the relationship between technology and instructional leadership. In other words, technology leadership behaviors of school administrators perceived by teachers increase in proportion to their instructional leadership practices of "determining and sharing the goals of the school" and "supporting and developing teachers". On the other hand, the level of instructional leadership perceived by teachers increase by their higher perception of school administrator's successful "management" practices in technology leadership and their higher representation and "communication" skills outside of school on technology-related issues.