Tıbbi sosyal hizmet

Abstract

Sağlık, bir kişinin refahının önemli bir parçasıdır ve insanların yaşamları boyunca önem verdikleri bir kavram olmuştur. İnsanlar sağlıklarını korumak için uğraş vermekte ve hastalandıkları zamanda eski sağlıklarına geri kavuşmak için tedavi yollarını aramaktadırlar. Sağlığın tanımı ve sağlığa bakış açısı tarihsel süreç içinde birçok değişikliğe uğramıştır. Uzun yıllar boyunca sağlığın fiziksel yönü üzerinden yapılan tanımlar, Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılmış olan ve sağlığın sadece fiziksel sağlık olmadığı aynı zamanda psikolojik ve sosyal sağlığın da bu tanım içinde yer aldığı belirtilmesi ile genişletilmiştir. Bu tanım sağlık hizmetlerinin sosyal yönüne de dikkat çekmiş, tedavi hizmetlerinin verildiği hastanelerde, hastaların sadece fiziksel bakıma değil, sosyal desteğe de ihtiyaç duyacağı gerçeğini açığa çıkarmıştır. Türkiye’de ilk kez 1967 yılında sağlık hizmetlerinde sosyal hizmet ya da tıbbi sosyal hizmet uygulamaları başlamış olsa dahi dünyada bu hizmet yüz yılı aşkın bir süredir verilmekte ve sosyal hizmet uzmanları için en geniş uygulama alanlarından biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Uzun yıllar boyunca, hastanede yatan hastalara hekimler ve hemşireler tarafından verilmeye çalışılan sosyal desteğin aslında bu iş için profesyonel eğitim almış kişiler tarafından verilmesi gerektiği söylenmeye başlanmış ve “tıbbi sosyal hizmet” kavramı ayrı bir disiplin hâline gelmiştir. Tüm dünyada, ortalama yaşam süresinin uzaması, yaşlanan nüfustaki demografik değişiklikler ve buna bağlı olarak kronik hastalık oranlarındaki artış hastaneye yatışları artmasına neden olmuştur. Bu durum hekimlerin iş yükünü oldukça arttırmış, hekimler artık hastaların sosyal şartları, çevreleri, gelirleri, kişilikleri ve inançları üzerinde duramamış, bu işi tıbbi sosyal hizmet uzmanlarına bırakmışlardır. Tıbbi sosyal hizmet uzmanları hastayla ve hastanın ailesi ile yaptığı kişisel görüşmelerle onların sosyal ve kişisel durumları hakkında bilgi edinip bu bilgileri hastanın hekimi ile paylaşmaya başlamışlardır. Bu bilgiler teşhis ve tedavinin yönetilmesinde hekime faydalı olacak bilgilerdir. Bu durum hastanelerde verilecek olan tıbbi sosyal hizmetin önemini artırmıştır. Aynı zamanda hastane sosyal hizmet uzmanları için de çok ciddi zorluklar ve giderek artan bir iş yükü yaratmıştır. Bu tarihsel alt yapıya rağmen tıbbi sosyal hizmetin kapasitesinin ne olduğu, varlığının ya da yokluğunun getireceği maliyetlerin neler olduğu konusunda net bilgiler yoktur ve belki de önemi yeterince anlaşılamamıştır. Sonuç olarak sağlık hizmet sunumunda, insanların biyopsikosoyal varlıklar olduğu unutulmadan bir yapılanmaya gidilmesi ve tıbbi sosyal hizmete bu yapılanma içerisinde yer verilmesi gerekmektedir. Tıbbi sosyal hizmetin, verilen sağlık hizmetlerinin tamamlayıcısı ve destekleyicisi olduğu unutulmamalıdır.