Mülteciler, vatandaşlık, dışlanma

Abstract

Sıtkı Karadeniz ve Nazmi Çiçek’in editörlüğünde hazırlanan Mültecilik ve Vatandaşlık: Göç Çağında Aidiyet, Haklar ve Gelecek Sorunu başlıklı kitap, birbirini tamamlayan ve destekleyen önemli çalışmalardan oluşmaktadır. Kitapta yer alan makaleler, ana hatlarıyla dört noktaya ışık tutmaktadır. Öncelikle, mültecilik ve vatandaşlıkla ilgili teorik tartışmalar genel boyutlarının yanı sıra Suriyeli mülteciler özelinde analiz edilmektedir. Vatandaşlığın, sığındıkları ülkede imkânlara ve haklara erişim; toplumsal, siyasal, kültürel ve iktisadî yaşama katılım bakımından mülteciler için önemi bu bağlamda masaya yatırılmaktadır. Kitaptaki çalışmalar ikinci olarak, Suriyeli mültecilerin Türkiye’deki hukukî statülerini ortaya koymakta ve toplumsal uyum bağlamında resmini çekmektedir. Üçüncü olarak, Suriyeli mültecilerin gözünden, Türk vatandaşlığının değerlendirilmesi yapılmaktadır. Vatandaşlığın mültecilere sağladığı avantaj ve dezavantajlara mültecilerin merceğinden ayna tutulmaktadır. Son olarak, kitaptaki çalışmalar, Türk toplumunun Suriyeli göçmenlere bakışını resmetmektedir. Bu konuya ayrılmış özel bir çalışma olmamakla birlikte, kitapta yer alan makalelerin çoğunda bu konuyla ilgili yapılan araştırmalara dikkat çekilmektedir. Mültecilik ve Vatandaşlık kitabında dokuz çalışma yer almaktadır. Bu çalışmaların önemli bir kısmı benzer konulara temas etmekle birlikte, ağırlıklı olarak odaklandıkları temalara göre bunları üç başlık altında değerlendirebiliriz. Çalışmaların üçü haklar, katılım, sosyalleşme ve ev sahibi topluma entegrasyon bağlamında vatandaşlığın önemine dikkat çekmektedir. Dört çalışma ise, geçici koruma altındaki Suriyelilerin “misafirlik” statüsüne ve Türk vatandaşlığına kabulünün etik ve tarihsel arka planına odaklanmaktadır. Diğer ikisi ise, Suriyeli mültecilerin vatandaşlık beklentilerinin arkasındaki motivasyona ve deneyime odaklanmaktadır.