Öğretmenlerin Örgütsel Bağlılıklarının Örgütsel Vatandaşlık Davranışlarına Olan Etkisinde İş Yaşam Kalitesinin Aracı Rolü

Abstract

Bu çalışmanın amacı öğretmenlerin örgütsel bağlılıklarının örgütsel vatandaşlık davranışlarına olan etkisinde iş yaşam kalitesinin aracı rolünün incelenmesidir. Araştırmada nicel araştırma yöntemi olan ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evreni 2023/2024 eğitim ve öğretim döneminde İstanbul ili Tuzla ilçesinde devlet okullarında görev yapan 3200 öğretmenden oluşmaktadır. 3200 öğretmene ulaşmanın zor olduğu düşünülerek bu araştırmanın gurubu kolayda örneklem yöntemi kullanılarak 443 öğretmen ile sınırlandırılmıştır. Verilerin toplanmasında araştırmacı tarafından oluşturulan kişisel bilgi formu, Üstüner (2009) tarafından geliştirilen örgütsel bağlılık ölçeği, Polat (2009) tarafından Türkçe’ye uyarlanan örgütsel vatandaşlık davranışı ölçeği ve Akar ve Üstüner (2017) tarafından geçerlik ve güvenirlilik çalışması yapılarak Türkçe’ye uyarlanan iş yaşam kalitesi ölçeği kullanılmıştır. Ölçeklerden elden edilen verilerin analizleri SPSS programı aracılığıyla yapılarak frekans ve yüzde dağılımları alınarak normallik testleri yapılmış ve ardından t-testleri, tek yönlü varyans analizleri (Anova), korelasyon ve regresyon analizleri yapılmıştır. Bu çalışmada örgütsel bağlılık, örgütsel vatandaşlık davranışı ve iş yaşam kalitesi düzeyleri arasında yüksek ve orta düzeyde bir ilişki olduğu görülmüştür. Araştırma analizinde öğretmenlerin örgütsel bağlılıklarının örgütsel vatandaşlık davranışlarında etkisinde iş yaşam kalitesinin tam aracılık rolü üstlendiği sonucuna ulaşılmıştır.This study aims to examine the mediating role of work-life quality in the effect of teachers' organizational commitment on their organizational citizenship behavior. The relational survey model, which is a quantitative research method, was used in the research. The population of the research consists of 3200 teachers working in public schools in Tuzla district of Istanbul province in the 2023/2024 academic year. Considering that it was difficult to reach 3200 teachers, the group of this research was limited to 443 teachers by using the convenience sampling method.While collecting the data, the personal information form created by the researcher, the organizational commitment scale developed by Üstüner (2009), the organizational citizenship behavior scale adapted to Turkish by Polat (2009), and the work-life quality scale adapted to Turkish after a validity and reliability study was conducted by Akar and Üstüner (2017) were used.After the data obtained from the scales were analyzed through the SPSS program, normality tests were performed by taking frequency and percentage distributions, and then t-tests, one-way analysis of variance (ANOVA), correlation and regression analyses were performed.In this study, it was observed that there was a high and moderate relationship between organizational commitment, organizational citizenship behavior and quality of work-life levels. According to the analysis results in the research, it was concluded that the quality of work life played a full mediating role in the effect of teachers' organizational commitment on their organizational citizenship behaviors.