İsrail İşgaline Karşı Dünyadaki Boykot Uygulamaları ve Etkileri

Abstract

Kişiler, organizasyonlar veya devletleri, karşı taraf(lar) nezdinde tasvip edilmeyen bazı tutum ve davranışlarından vazgeçirmek veya bunlara engel olmak maksadıyla muhtelif araçlara başvurul maktadır. Bu araç setinin bir ucunda söylemler ve karşılıklı iletişim yer alırken diğer ucunda askerî müdahaleler konumlandırılabilir. Bu iki uç arasında ise boykot, yaptırım, ambargo vb. kavramlar ile ifade edilen ve hedef alınan taraf üzerinde iktisadi, askerî, siyasi, kültürel ve akademik açıdan baskı kurmaya yarayan araçlar bulunmaktadır. Boykot daha çok bireyler ve STK'lar tarafından yürütülen bir vazgeçme eylemini ifade ederken yaptırım ve ambargolar devletler düzeyindeki sınırlandırıcı ve yasaklayıcı tedbirlerden oluşur. İsrail’in Filistin topraklarındaki işgali karşısında gerek devletler gerekse bireyler ve STK’lar yıllar içerisinde yukarıda bahsi geçen tüm araçlara başvurmuş ve İsrail’in işgaline engel olmaya ça lışmıştır. Şüphesiz ortaya konan bu çabalardan bir kısmı Filistin lehine sonuçlar vermiş ve işgali sekteye uğratmıştır. Ancak İsrail tarafından yürütülen işgal girişimleri, dönemsel olarak değişen yoğunlukta varlığını sürdürmekte ve sürekli genişlemektedir. Buna mukabil söylem düzeyinde iti razlar ve kınamalar her daim varlığını devam ettirse de araç setinin diğer ucunda bulunan askerî müdahaleler son 30 yılı aşkın süredir İslami Direniş Hareketi’nin (Harekâtü’l-Mukavemetü’l-İsla miyye-Hamas) mücahedesi dışında Lübnan, İran ve Yemen’den gelen etkisiz hamleler ile sınırlı kalmıştır. Boykot, yaptırım ve ambargolar ise İsrail’in işgaline engel olmak için halen farklı düzey lerde başvurulan araçlar arasında yer almaktadır. Bu bağlamda raporun bu bölümü, geçmişte ve 7 Ekim 2023 tarihli Aksa Tufanı sonrası dönemde muhtelif devlet ve milletlerin yaptırım ve am bargolar da dahil boykot kapsamına giren uygulamaları ve bunların İsrail’in işgal sürecine etkisine odaklanmaktadır. Bu yazıda boykotun farklı kademeleri ve paydaşları hakkında kısa bir girizgahtan sonra 20. yüz yılın ikinci yarısında İsrail’e karşı boykotun ana hattını teşkil eden “Arap Birliği Boykotu” ve İsrail üzerindeki etkilerine değinilmektedir. Raporun üçüncü kısmında ise 2005 yılında faaliyetlerine başlayan BDS Hareketi ve şimdiye kadar vesile olduğu kazanımlar ele alınmaktadır. Dördüncü kısım, Aksa Tufanı sonrasında farklı devletlerin ve milletlerin İsrail’in işgaline karşı atmış olduğu adımlar ve şu ana kadar ölçülebilmiş etkilerine odaklanırken bölüm, genel değerlendirme ve po litika önerileri ile sona ermektedir